Την ώρα που η ευρωπαϊκή κρίση χρέους βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, ένα είναι το μεγάλο ερώτημα το οποίο υπάρχει. Που είναι το ΔΝΤ; Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο δημιουργήθηκε 1945 με μεγάλο στόχο να συμβάλει στην αντιμετώπιση των οικονομικών προβλημάτων μερικών χωρών να συμπαρασύρουν την παγκόσμια οικονομία.
Συγκεκριμένα, όπως προβλέπονταν, τα εν λόγω κράτη θα είχαν τη δυνατότητα να δανειστούν προσωρινά από το ΔΝΤ, και κάτω από την επιτήρησή του να προσαρμόσουν την οικονομία τους σταδιακά, έτσι ώστε να μην αποσταθεροποιηθεί ολόκληρο το σύστημα. Λοιπόν αυτό είναι ακριβώς το οποίο συμβαίνει στην ευρωζώνη αυτή τη στιγμή. Υπάρχει μια μεγάλη ευχή, οι νέες κυβερνήσεις της Ρώμης και της Αθήνας να βοηθήσουν να ξεπεραστεί η κρίση της ευρωζώνης, ενώ αν και μπορεί να το επιτύχουν αυτό, οι πιθανότητες για το αντίθετο είναι πραγματικά πολύ μεγάλες, ακόμη και 20 προς μια. Τα ήδη πολύ υψηλά επιτόκια σε Ελλάδα, Πορτογαλία και Ιρλανδία έχουν οδηγήσει αυτές τις χώρες εκτός αγορών. Δε θα πρέπει να ξεχνάμε ότι το 2012 η Ιταλία έχει να χρηματοδοτήσει χρέος ύψους 360δις ευρώ. Τι θα συμβεί αν δε μπορέσει να το κάνει, απλώς ή θα χρεοκοπήσει, ή θα χρειαστεί μια πελώρια διάσωση, πέρα από τις δυνατότητες της ΕΕ, αλλά και οποιασδήποτε άλλης οντότητας στον πλανήτη. Το τι θα ακολουθήσει μια Ιταλικής χρεοκοπίας είναι πολύ δύσκολο να περιγραφεί, με τις επιπτώσεις να είναι πραγματικά τεράστιες. Έτσι, οι ιταλικές τράπεζες, που κατέχουν €164δις κρατικού χρέους, θα καταρρεύσουν. Οι καταθέτες θα αποσύρουν τα χρήματά τους. Μετά την Ιταλία, θα κινδυνέψουν και οι γαλλικές τράπεζες που έχουν €53 δις ιταλικού χρέους. Είναι ξεκάθαρο ότι αν η Ιταλία πέσει, οι επενδυτές πολύ πιθανόν να εγκαταλείψουν και την Ισπανία, και την Γαλλία. Ήδη, οι χρηματαγορές ανέβασαν στα ύψη τα επιτόκια στο ισπανικό, στο ιταλικό, και στο γαλλικό χρέος. Την ώρα λοιπόν που τα παραπάνω γεγονότα βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη, το ΔΝΤ λάμπει δια της απουσίας του. Έδωσε κάποια ποσά στην Ελλάδα, στην Ιρλανδία, και στην Ισπανία, αλλά όχι αρκετά. Είναι χαρακτηριστική η επιστολή του προς την Christine Lagarde του οικονομολόγου Arvind Subramanian, ο οποίος αναφέρει ότι χρειάζονται τουλάχιστον $1 έως $2 τρισεκατομμύρια για να σωθεί η Ευρώπη σε περίπτωση που και άλλα κράτη χάσουν την πρόσβασή τους στις ιδιωτικές χρηματαγορές. Το ΔΝΤ πρέπει να εκπληρώσει την βασική του αποστολή. Δεν μπόρεσε να αποτρέψει την ύφεση στην ΕΕ, αλλά μπορεί να αποτρέψει μια χαοτική σύνθλιψη της πίστωσης, της εμπιστοσύνης, και της κατανάλωσης, που θα απειλούσαν ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία. Τρία είναι τα στοιχεία που ορίζουν την ευρωπαϊκή πραγματικότητα: Πρώτον, η κρίση που βιώνει η Ε.Ε. δεν είναι μόνο οικονομική, αλλά πολιτική και κοινωνική. Τι συμβαίνει; Το ευρωπαϊκό μοντέλο του γενναιόδωρου κοινωνικού κράτους βρίσκεται υπό πολιορκία, αφού αυτού του είδους οι παροχές είναι πλέον πανάκριβες. Τα προνόμια πρέπει να περιοριστούν. Η εφαρμοζόμενη σήμερα λιτότητα προκαλεί αναστάτωση, και επιτίθεται ευθέως στα πιστεύω και στις προσδοκίες που εκτρέφονταν εδώ και δεκαετίες. Δεύτερον, είναι ξεκάθαρο ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να σωθεί από μόνη της. Υπάρχουν πολλοί οφειλέτες, και λίγοι δανειστές. Ακόμη και ένας μεγαλύτερος σε ισχύ μηχανισμός EFSF δεν μπορεί να τα βγάλει πέρα με την Ιταλία και σίγουρα όχι με την Γαλλία. Η ΕΚΤ μπορεί να αγοράσει απεριόριστα κρατικά ομόλογα, αλλά μέχρι σήμερα διστάζει να το κάνει, φοβούμενη τον πληθωρισμό. Τρίτον και τελευταίο, το ΔΝΤ δεν είναι σήμερα σε θέση να σώσει την Ευρώπη, αφού τα ποσά που διαθέτει είναι περίπου $400 δις. Είναι λοιπόν ξεκάθαρο ότι αυτό το ποσό δεν είναι ικανό να καλύψει ούτε ένα έτος χρέους της Ιταλίας. Χρειάζονται πολύ περισσότερα χρήματα. Και όπως λέει ο Subramanian, αυτό θα είναι δύσκολο. Οι Ευρωπαίοι δεν θέλουν να παραδεχτούν ότι χρειάζονται βοήθεια. Οι ΗΠΑ, λέει, αντιστέκονται επίσης, επειδή το δικό τους υψηλό χρέος τις εμποδίζει να συνδράμουν την ΕΕ, και άρα μειώνεται η ισχύς τους. Τι συμβαίνει με τις άλλες χώρες; Η Κίνα φοβάται μη χάσει χρήματα, και χωρίς τη δική της συνδρομή, η βοήθεια εκ μέρους της Βραζιλίας, της Ινδίας, της Σ. Αραβίας, κλπ. θα ήταν άσκοπη. Όταν συστάθηκε το ΔΝΤ ήταν ένα πολιτικό εργαλείο αφοσιωμένο στη σταθεροποίηση της παγκόσμιας οικονομίας. Συνεχίζει όμως να λειτουργεί; Σύμφωνα με τον Subramanian, η παγκόσμια οικονομία έχει υποστεί μια τεράστια γεωλογική μετατόπιση. Οι παραδοσιακοί δανειστές (πλούσια κράτη) και οι παραδοσιακοί δανειζόμενοι (φτωχά κράτη) αντάλλαξαν θέσεις. Εν τω μεταξύ, τα κοινωνικά συμβόλαια των αναπτυγμένων χωρών θα πρέπει να ξαναγραφτούν. Η οικονομική σταθερότητα βασίζεται στη διαχείριση των πολιτικών αλλαγών. Γεννάται λοιπόν το ερώτημα, μπορούν άραγε οι χώρες των BRICS (Κίνα, Βραζιλία, Ινδία) και κάποιες πετρελαιοπαραγωγές χώρες να εκμεταλλευτούν την οικονομική τους ισχύ για το γενικότερο καλό; Μπορεί η Ευρώπη να προσαρμόσει το κοινωνικό της μοντέλο χωρίς να παραλύσει από εσωτερικές αντιδράσεις και διαμάχες μεταξύ των κρατών της; Ή μήπως οδεύουμε ολοταχώς προς μια μελλοντική κρίση, που μόλις και μετά βίας αρχίζουμε να διακρίνουμε τα χαρακτηριστικά της; Μια κρίση, που μπορεί να την αντιλαμβανόμαστε, αλλά που είμαστε ανήμποροι να εμποδίσουμε… Robert Samuelson Real Clear Markets |
Σχόλια