Βρετανία - Ευρώπη: ζητείται συνταγή για χαρούμενη συνύπαρξη

Το Βερολίνο αναμένει εορτασμούς την επόμενη Τρίτη, όταν η γαλλο-γερμανική πολιτική ελίτ θα συγκεντρωθεί για να σηματοδοτήσει την 50η επέτειο της Συνθήκης των Ηλυσίων, το Σύμφωνο που σφράγισε τη μεταπολεμική συμφιλίωση των δύο χωρών και ξεκίνησε το μεγάλο έργο της ευρωπαϊκής ενοποίησης.

Το μόνο πρόβλημα είναι ότι κανείς δεν το είπε στον Ντέιβιντ Κάμερον. Ο Βρετανός πρωθυπουργός έχει υποσχεθεί μια «μεγάλη ομιλία» στην προσπάθειά του να χαλαρώσει τη σχέση του Ηνωμένου Βασιλείου με την Ευρωπαϊκή Ένωση από το περασμένο φθινόπωρο και την περασμένη Παρασκευή είχε τελικά καταλήξει σε μια προτιμώμενη ημερομηνία: 22 Ιανουαρίου. Οι αξιωματούχοι του πίστευαν ότι η Γερμανία θα μπορούσε να είναι ένας κατάλληλος χώρος για την ομιλία του αυτή!

Αυτό δεν ήταν απλά μια ακόμα διπλωματική γκάφα: συμβολίζει τη δύσκολη σχέση της Βρετανίας με την Ευρώπη, όπου παρεξηγήσεις και από τις δύο πλευρές είναι συνήθεις.

Ο κ. Κάμερον αποφάσισε τελικά να αλλάξει ημερομηνία για την Παρασκευή 18 Ιανουαρίου – και η ομιλία να δοθεί στην Ολλανδία - μια χώρα που θεωρείται από τη Βρετανία ως σύμμαχος ελεύθερου εμπορίου. Όμως τελικά και αυτή η ημερομηνία εγκαταλείφθηκε καθώς ο Βρετανός Πρωθυπουργός ανέβαλε το ταξίδι στην Ολλανδία μετά τις αναταραχές στην Αλγερία.

Ο κ. Κάμερον θέλει ωστόσο σύντομεα να αποσαφηνίσει τις μελλοντικές σχέσεις της Βρετανίας με την ΕΕ και να κρατήσει την ειρήνη με τους ευρωσκεπτικιστές του Συντηρητικού κόμματος του. Αυτό μπορεί να είναι απλώς ευσεβής πόθος: προηγούμενοι πρωθυπουργοί είχαν προσπαθήσει και αποτύχει. Η ομιλία του Άμστερνταμ πιθανώς να δημιουργήσει  περισσότερα ερωτήματα από ότι απαντά. Ο πρωθυπουργός αναμένεται στην ομιλία του να δεσμευτεί προς τη διαπραγμάτευση μιας καλύτερης συμφωνίας για τη Βρετανία εάν κερδίσει τις επόμενες εκλογές το 2015 και να προσφέρει στους Βρετανούς τη πρώτη ψηφοφορία τους για την Ευρώπη από το 1975. «Μια νέα κοινή συμφωνία και στη συνέχεια, μια νέα συναίνεση για την εν λόγω διευθέτηση», είπε αυτή την εβδομάδα.

Η ομιλία του Ουίνστον Τσώρτσιλ στη Ζυρίχη το 1946 καλούσε τη Γαλλία και τη Γερμανία να σφυρηλατήσουν μαζί τις Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης - αν και η Βρετανία δεν θα ήταν φυσικά μέρος τους. Η Μάργκαρετ Θάτσερ ανακήρυξε το 1988 σε ομιλία της στην Μπριζ την αντίθεσή της σε ένα ευρωπαϊκό υπερκράτος, αν και οι σκληροπυρηνικοί θαυμαστές της συχνά παραβλέπουν ένα άλλο απόφθεγμα της: «Η Βρετανία δεν ονειρεύεται κάποια απομονωμένη ύπαρξη στις παρυφές της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Το πεπρωμένο μας είναι στην Ευρώπη, ως μέρος της κοινότητας.»

Ο John Major επέλεξε το Πανεπιστήμιο του Leiden στην Ολλανδία για να κάνει την δήλωση περί μιας Ευρώπης πολλών ταχυτήτων, αλλά με την προειδοποίηση ότι: «ο βρετανικός λαός γνωρίζει ότι το μέλλον είναι να αποτελεί μέρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.» Αυτό είναι και η διαβεβαίωση που προσφέρεται από τον κ. Κάμερον αυτή την εβδομάδα σε ένα γύρο της τηλεφωνικής διπλωματίας με όλη την Ευρώπη.

Αυτό είναι ίσως αναμενόμενο, δεδομένου ότι την πολιτική άποψη του κ. Κάμερον πολλοί ευρωπαίοι ηγέτες την αντιλαμβάνονται μόνο μέσα από το φίλτρο του σε-μεγάλο-βαθμό-ευρωσκεπτικιστή βρετανικού τύπου. «Συνεχίζω να συμβουλεύω τους συναδέλφους μου στις Βρυξέλλες να μην διαβάζουν την Daily Express», είπε Βρετανός υπουργός. Ο Denis MacShane, πρώην υπουργός, λέει μπορεί να υπάρχει μια απλή εξήγηση του γιατί η Downing Street 'ξέχασε' τις εορταστικές εκδηλώσεις στο Βερολίνο και γιατί άλλοι ηγέτες της ΕΕ είναι καχύποπτοι έναντι του κ. Κάμερον: «Αυτοί διαβάζουν τις εφημερίδες μας  και εμείς όχι τις δικές τους.»

Σήμερα η συντριπτική άποψη μεταξύ των Συντηρητικών βουλευτών είναι ότι η Βρετανία πρέπει να αδράξει την ευκαιρία της κρίσης στην ευρωζώνη για να εξασφαλίσει μια νέα βρετανική συμφωνία στην Ευρώπη. Ο κ. Κάμερον έχει υπαινιχθεί ότι θα μπορούσε να εμποδίσει οποιεσδήποτε αλλαγές στις συνθήκες της ΕΕ για την ενίσχυση της ευρωζώνης αν δεν εξασφαλίσει τον 'επαναπατρισμό' συγκεκριμένων αρμοδιοτήτων. Το επιχείρημα της Βρετανίας είναι δεν είχε «μόνο το δικαίωμα, αλλά στην πραγματικότητα και τη δυνατότητα - γιατί χρειάζονται τις αλλαγές - να ζητήσει με τη σειρά της αλλαγές.» Αλλά αυτή η στρατηγική μπορεί να συναντήσει εμπόδια, αν αποφασίσουν τα μέλη της ευρωζώνης - όπως φαίνεται όλο και πιο πιθανό - ότι μπορούν να ενισχύσουν το νόμισμα χωρίς επίσημη αναθεώρηση της συνθήκης.

Η πιθανότητα να μην μπορέσει ο κ. Κάμερον να καταφέρει μια καλύτερη συμφωνία

θέτει ένα σημαντικό ζήτημα που δεν είναι σε θέση να απαντήσει: πώς μπορεί να δεσμευτεί ότι θα παλέψει υπέρ του Ναι (για να μείνουν στην ένωση), σε ένα ενδεχόμενο δημοψήφισμα, αν δεν ξέρει πώς θα κυλήσουν οι διαπραγματεύσεις;

Δημοσκόπηση του YouGov διαπίστωσε αυτό το μήνα ότι το 42 τοις εκατό των Βρετανών ήθελε να βγει η χώρα από την ΕΕ και το 36 τοις εκατό ήθελε να μείνει – ωστόσο η ίδια δημοσκόπηση έδειξε πρόσφατα ανεβασμένα ποσοστά υπέρ της παραμονής  εάν ο κ. Κάμερον εξασφάλισει μια καλύτερη διαπραγμάτευση για τα συμφέροντα του Ηνωμένου Βασιλείου.

Ενώ αυτό μπορεί να στηρίζει την πεποίθηση του κ. Κάμερον ότι μπορεί να κερδίσει ένα δημοψήφισμα, μη-δημοφιλείς ηγέτες σε φιλο-ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γαλλία, η Ιρλανδία και η Ολλανδία γνωρίζουν με οδυνηρό τρόπο ότι οι ψηφοφόροι σε δημοψηφίσματα της ΕΕ δεν απαντούν αποκλειστικά στην ερώτηση στο ψηφοδέλτιο. «Η Ευρώπη δεν είναι το πρωταρχικό συμφέρον του βρετανικού λαού», λέει ο Ken Clarke, ο βετεράνος φιλοευρωπαίος υπουργός.

Ο κ. Κάμερον έχει καταφέρει μέχρι στιγμής να απαντήσει ίσως το μεγαλύτερο ερώτημα. Ερωτηθείς κατά πόσον ο ίδιος θα μπορούσε να εγγυηθεί τη Βρετανία θα εξακολουθεί να είναι μέλος της ΕΕ σε πέντε χρόνια, ο πρωθυπουργός αρνήθηκε να απαντήσει...http://www.sofokleous10.gr