Ο Κάμερον διέγραψε 200 χρόνια βρετανικής ιστορίας / του Τζόναθαν Πάουελ

Το 1955, η υπό τον 'Αντονι Ίντεν (Anthony Eden) Συντηρητική κυβέρνηση έλαβε την καταστροφική απόφαση να μη συμπεριληφθεί στα ιδρυτικά μέλη της «ευρωπαϊκής κοινότητας» (ΕΟΚ). Η απόφαση ελήφθη παρορμητικά και χωρίς πραγματική μελέτη. Στη συνέχεια η Βρετανία πέρασε πολλά χρόνια προσπαθώντας απελπισμένα να ενταχθεί στην ΕΟΚ και υπέστη μια σειρά από προσβλητικές απορρίψεις ως ότου γίνει επιτέλους δεκτή, μόλις το 1972. Ήταν πλέον πολύ αργά για να μπορεί να επηρεάσει τη μορφή που είχε πάρει η Ευρώπη. Από τότε ως και σήμερα, οι Βρετανοί αισθανόμαστε άβολα στην Ευρώπη.

Πενήντα χρόνια αργότερα, μια άλλη Συντηρητική κυβέρνηση, λαμβάνει μια ανάλογη καταστροφική απόφαση επιλέγοντας να μην συμπεριληφθεί σε μια νέα ευρωπαϊκή συνθήκη που θα διαμορφώσει την Ευρώπη τις επόμενες πολλές δεκαετίες, και πάλι χωρίς να υπολογίσει σοβαρά τις συνέπειες της απόφασής της. Σε συνδυασμό με τις εννέα επιπλέον «εξαιρέσεις» που μετράμε στις σχέσεις μας με την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), ήμαστε ήδη μέλος μόνο σε μια ένωση ελευθέρων συναλλαγών -που εξατμίστηκε μέσα σε μερικές ώρες.

Όπως συνέβη και μετά το 1955, μας περιμένουν ξανά πολλές δεκαετίες προσπάθειας να ενταχθούμε σε κάτι στο οποίο θα μπορούσαμε να συμπεριληφθούμε εξαρχής. Η απουσία μας θα στερήσει και την Ευρώπη από μια ισχυρή οικονομικά φιλελεύθερη φωνή που θα αντιστάθμιζε την κλίση προς τον κρατισμό που επιδεικνύουν πολλά από τα υπόλοιπα κράτη-μέλη.

Όπως γνωρίσαμε και στην κυβέρνηση του Τόνι Μπλερ (Tony Blair) παρόμοιες κρίσιμες αποφάσεις μπορεί να λαμβάνονται χωρίς κανείς να συνειδητοποιεί πόσο σημαντικές είναι. Αυτό που συνέβη την Παρασκευή (9/12) θα σφραγίσει την πρωθυπουργία Ντέιβιντ Κάμερον (David Cameron) χωρίς κανείς να το έχει αντιληφθεί τη στιγμή που αυτή λαμβανόταν.

Γνωρίζω πόσο απογοητευτικές μπορεί να είναι οι σύνοδοι της ΕΕ. Για να μην αποκλειστείς από τη λήψη αποφάσεων χρειάζεται προετοιμασία, ευελιξία, οικοδόμηση συμμαχιών και ευστροφία. Ως διαπραγματευτής, δεν πρέπει ποτέ να μπλοφάρεις αν δεν είσαι προετοιμασμένος να υποστείς τις συνέπειες της μπλόφας σου· και απαγορεύονται οι παρορμητικές αποφάσεις. Αλλά την Παρασκευή φαίνεται πως η βρετανική αντιπροσωπία παραβίασε και τους δύο αυτούς κανόνες: δεν μπορώ να εξηγήσω αλλιώς τη θέση στην οποία βρέθηκε τελικά ο Ντέιβιντ Κάμερον.

Πηγαίνοντας στη σύνοδο, φαινόταν πως δεν είχε καμία πρόθεση να αυτοεξαιρεθεί από τη νέα συνθήκη, για τους πολύ σημαντικούς λόγους που και ο ίδιος ανέλυσε, με βασικότερο πως ήθελε να εξακολουθεί να έχει λόγο στις εξελίξεις. Οι δύο ολόκληρες ώρες που χρειάστηκε για να προετοιμαστεί πριν εμφανιστεί στη συνέντευξη τύπου αποδεικνύουν πως δεν ήταν προετοιμασμένος για όσα εξαναγκάστηκε αίφνης να δικαιολογήσει.

Η παρορμητική του απόφαση του χάρισε μερικά θετικά πρωτοσέλιδα στο δεξιό βρετανικό τύπο, με αντάλλαγμα 10 ή 20 χρόνια για τα οποία όλοι θα μετανιώνουμε.

Η Βρετανία θα αποκλειστεί από όλες τις λήψεις αποφάσεων στις βασικές οικονομικές αποφάσεις της Ευρώπης, που πλέον θα λαμβάνονται στην αναδυόμενη διευρυμένη ευρωομάδα. Αλλά υπάρχουν και χειρότερα: θα βρεθούμε επιπλέον αναγκαστικά σε μια κατάσταση στην οποία δε θα είμαστε εις θέση να επηρεάζουμε μια σειρά αποφάσεων που θα μας αφορούν. Η ομάδα από την οποία αυτοαποκλείστηκε η Βρετανία θα συνεδριάζει πριν τις συνόδους κορυφής της ΕΕ και θα συμφωνεί για τη στάση της. Θα βρισκόμαστε διαρκώς αντιμέτωποι με τετελεσμένα γεγονότα, σε ζητήματα που θα καθορίζουν την ενιαία αγορά. Ουσιαστικά θα γίνουμε κάτι σαν τη Νορβηγία χωρίς το πετρέλαιο, αναγκασμένοι μεν να συμπορευόμαστε με τις αποφάσεις της ΕΕ, αλλά χωρίς τη δυνατότητα να τις επηρεάζουμε. Ωραία, σε μερικά θέματα θα μπορούμε να βασιστούμε στο βέτο. Αλλά οι περισσότερες αποφάσεις για τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς πλέον αναμένεται να λαμβάνονται με ειδικές πλειοψηφίες. Για πόσο καιρό θα εξακολουθούν να ανέχονται τα υπόλοιπα 26 κράτη-μέλη την παρελκυστική τακτική ενός κράτος-μέλους που θα προβάλλει αλλεπάλληλα βέτο;

Έχω προσωπική εμπειρία του πώς γίνεται αυτό στην πράξη. Τη δεκαετία του '80 ήμουν δυτικός διαπραγματευτής στη σύνοδο για την ασφάλεια και τη συνεργασία στην Ευρώπη. Πριν τις συνεδριάσεις συνηθίζαμε να βρισκόμαστε τα «12» κράτη-μέλη της ΕΕ (τόσοι ήμαστε τότε) για να συντονίζουμε τη στάση μας και να προσερχόμαστε στις συνόδους του ΝΑΤΟ με κοινές θέσεις. Όσο κι αν εκνευρίζονταν και απειλούσαν οι Αμερικανοί, οι Καναδοί και οι Τούρκοι, αναγκάζονταν να συναινέσουν στις απόψεις μας.

Υπάρχει λόγος που οι βρετανικές κυβερνήσεις αμφοτέρων των κομμάτων ανέκαθεν αντιτάσσονταν στην Ευρώπη των δύο ταχυτήτων· δε θέλαμε να αποκλεισθούμε από το κυβερνητικό μπλοκ της ηπείρου στην οποία ανήκουμε. Επί διακόσια χρόνια, μετά τη μάχη του Βατερλό, καταβάλλαμε υπεράνθρωπες προσπάθειες να διατηρούμε ηγετικό ρόλο στην Ευρώπη. Στρέφοντας σήμερα την πλάτη στην ευρωπαϊκή ήπειρο ουσιαστικά διαγράφουμε αυτές τις προσπάθειες. Φαίνεται πως τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα του βρετανικού λαού θυσιάστηκαν στο βωμό της ικανοποίησης των οπισθοδρομικών ευρωσκεπτικιστών Συντηρητικών που ζουν 80 χρόνια πίσω και απειλούσαν με ανταρσία. Αυτοί οι τελευταίοι κατήγαγαν μια απροσδόκητη νίκη. Το δημοψήφισμα που ήθελαν είναι πλέον άχρηστο, διότι εγκαταλείψαμε μονομερώς την ιδιότητα του πλήρους μέλους της Ευρώπης.

Αυτή η καταστροφική απόφαση θα έχει ακόμα σοβαρότερες συνέπειες από τη στιγμή που δεν υφίσταται πλέον η «ειδική σχέση» στην οποία να στηριχτούμε. Οι ισχυροί ατλαντικοί δεσμοί μεταξύ Τσόρτσιλ (Churchill)-Ρούσβελτ (Roosevelt), Θάτσερ (Thatcher)-Ρέιγκαν (Reagan) και Μπλερ-Κλίντον (Clinton) δεν υπάρχουν πια. Οπότε γκρεμίσαμε αμφότερους τους παραδοσιακούς πυλώνες της εξωτερικής μας πολιτικής, την Ευρώπη και την ατλαντική σχέση.

Δεν έχω ιδέα πώς σκοπεύει να συνεχίσει η κυβέρνηση την πορεία αυτής της χώρας στον κόσμο χωρίς να στηρίγματα αυτά. Κανείς δεν το ξέρει. greekfinanceforoum