«Οι άνθρωποι του PR μισούσαν το όνομα»: Η ιστορία 1.000 ετών πίσω από το Bluetooth
Δύο ρουνικές πέτρες στη μικρή πόλη Γέλινγκ αφηγούνται την ιστορία του βασιλιά των Βίκινγκ που έδωσε το όνομά του σε μία από τις πιο διαδεδομένες τεχνολογίες του κόσμου
Κάθε φορά που συνδέουμε ασύρματα το κινητό με τα ακουστικά ή τον υπολογιστή, χρησιμοποιούμε ένα όνομα που ταξίδεψε από τον 10ο αιώνα στη σύγχρονη τεχνολογία.
Το Bluetooth πήρε το όνομά του από τον Χάραλντ Γκόρμσον, βασιλιά των Βίκινγκ που άφησε το αποτύπωμά του στη Δανία και έμεινε γνωστός ως «Γαλαζοδόντης».
Η ιστορία του ξετυλίγεται στο Γέλινγκ, μια μικρή πόλη της Δανίας, περίπου 250 χιλιόμετρα δυτικά της Κοπεγχάγης. Εκεί, όπως αναφέρει σε ρεπορτάζ του το BBC, δύο αρχαίες ρουνικές λίθοι αφηγούνται τη μετάβαση από τον παγανιστικό κόσμο των Βίκινγκ σε ένα χριστιανικό βασίλειο. Και αποκαλύπτουν πώς το παρατσούκλι ενός βασιλιά κατέληξε να ενώνει συσκευές διαφορετικών εταιρειών.
Ο βασιλιάς που ένωσε τη Δανία
Ο Χάραλντ Γκόρμσον κυβέρνησε τη Δανία τον 10ο αιώνα. Το παρατσούκλι του ήταν Blátǫnn, ή «Bluetooth» στα αγγλικά. Κατεγράφη για πρώτη φορά περίπου 150 χρόνια μετά τον θάνατό του και θεωρείται ότι αναφερόταν σε ένα «μπλε» ή χαλασμένο δόντι.
Βασικό στοιχείο της κληρονομιάς του ήταν ο εκχριστιανισμός της Δανίας, που εκτιμάται ότι έγινε γύρω στο 965. Η μεγαλύτερη από τις δύο λίθους του Γέλινγκ, την οποία παρήγγειλε ο ίδιος, αναφέρει ότι «κατέκτησε όλη τη Δανία και τη Νορβηγία και έκανε τους Δανούς χριστιανούς». Φέρει, επίσης, μία από τις αρχαιότερες απεικονίσεις του Χριστού στη Σκανδιναβία.
Μέχρι τότε, μεγάλο μέρος της βόρειας Ευρώπης αποτελούνταν από μικρότερες περιοχές υπό την εξουσία φυλάρχων. Ο χριστιανισμός προσέφερε στον Χάραλντ έναν τρόπο να εδραιώσει την εξουσία του, να ενισχύσει τους δεσμούς της Δανίας με τη χριστιανική Ευρώπη και να συμβάλει στην ενοποίηση του αναδυόμενου κράτους.
«Είναι η οικοδόμηση του δανικού έθνους μετά από 200 χρόνια εποχής των Βίκινγκ, στη διάρκεια των οποίων οι κάτοικοι του Βορρά είχαν να διανύσουν μια απότομη καμπύλη μάθησης», λέει στο BBC ο Άνταμ Μπακ, επιμελητής στο Κέντρο Εμπειρίας και Μουσείο Kongernes Jelling. «Μαθαίνουν τις διαφορετικές μορφές πολιτικής στην Ευρώπη, τι μπορεί να προσφέρει ο χριστιανισμός και πώς συγκεντρώνεται η εξουσία σε ένα κράτος».
Το «πιστοποιητικό γέννησης» της Δανίας
Η ιστορία της χώρας είναι χαραγμένη στο τοπίο του Γέλινγκ. Τη μικρότερη και παλαιότερη από τις δύο πέτρες παρήγγειλε ο πατέρας του Χάραλντ, ο Γκορμ, στη μνήμη της συζύγου του, Τύρας. Εκεί πιστεύεται ότι εμφανίζεται για πρώτη φορά γραπτώς το όνομα «Δανία» εντός της χώρας.
«Την αποκαλούμε πιστοποιητικό γέννησης της Δανίας», λέει στο BBC η Άννα Χάβγκααρντ Μίκελσεν, κάτοικος του κοντινού Βάιλε. Το Γέλινγκ, με άλλα λόγια, θεωρείται η γενέτειρά της.
Σήμερα έχει περίπου 4.000 κατοίκους. Την εποχή του Χάραλντ, όμως, ήταν έδρα εξουσίας. Αρχικά παγανιστικός τόπος ταφής, εξελίχθηκε σε χώρο όπου συνυπήρχαν και διασταυρώνονταν παγανιστικές και χριστιανικές παραδόσεις.
Λευκοί πάσσαλοι σηματοδοτούν σήμερα την περίφραξη που κάποτε περιέβαλλε τα μνημεία, ενώ εκατοντάδες σημάδια στο έδαφος αποτυπώνουν το περίγραμμα ενός τεράστιου σχήματος πλοίου, που πιθανώς ήταν αφιερωμένο στην Τύρα. Δύο ταφικοί τύμβοι και μια χριστιανική εκκλησία συμπληρώνουν το τοπίο.
Για τον Μπακ, η ιστορία του Γέλινγκ δεν αφορά τόσο τους «γενναίους πολεμιστές των Βίκινγκ και τον Θορ και τον Όντιν», όσο την πολιτική και τη μετάβαση: «την αλλαγή από κάτι παλαιότερο σε κάτι νέο».
Το 1994, οι τύμβοι, οι ρουνικές πέτρες και η εκκλησία του Γέλινγκ εντάχθηκαν στον κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, αποτελώντας τον πρώτο τέτοιο χώρο στη Δανία. Στο κοντινό κέντρο επισκεπτών, διαδραστικές εκθέσεις παρουσιάζουν τη μετάβαση από τις πεποιθήσεις των Βίκινγκ στον χριστιανισμό. Οι δύο πέτρες —το «βαπτιστικό λίθινο μνημείο» και το «πιστοποιητικό γέννησης» της χώρας— φυλάσσονται σήμερα πίσω από γυαλί.
Από τον Βίκινγκ στις ασύρματες συσκευές
Περισσότερα από 1.000 χρόνια μετά, η φήμη του Χάραλντ ως ηγέτη που ενώνει απέκτησε μια απρόσμενη δεύτερη ζωή.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, μηχανικοί από εταιρείες όπως η Toshiba, η IBM, η Nokia, η Intel και η Ericsson ανέπτυσσαν μια τεχνολογία που θα επέτρεπε σε συσκευές διαφορετικών εταιρειών να επικοινωνούν μεταξύ τους. Χρειάζονταν ένα κωδικό όνομα.
Ο Αμερικανός μηχανικός της Intel Τζιμ Κάρντατς συνεργαζόταν τότε με Σουηδούς μηχανικούς, όταν η συζήτηση στράφηκε στους Βίκινγκ. Διαβάζοντας ένα βιβλίο για την ιστορία τους, γοητεύτηκε από τον βασιλιά που ένωσε τη Δανία και τη Νορβηγία — έναν παραλληλισμό με την τεχνολογία που φιλοδοξούσε να συνδέσει διαφορετικές συσκευές.
Το κωδικό όνομα διέρρευσε πριν γραφτεί το επίσημο δελτίο Τύπου. Και το Bluetooth πέρασε στην ιστορία της τεχνολογίας.
«Οι άνθρωποι των δημοσίων σχέσεων μισούσαν το όνομα, επειδή συνέδεαν το “Bluetooth” με κακή στοματική υγιεινή», λέει στο BBC ο Μπακ. Προτιμούσαν εναλλακτικές που εξηγούσαν καλύτερα τη λειτουργία του προϊόντος, αλλά ήταν πολύ πιο βαρετές. «Το Bluetooth απογειώθηκε επειδή ήταν ένα τόσο ξεχωριστό όνομα».
Στην αντοχή του συνέβαλε και το λογότυπό του, που συνδυάζει δύο ρούνους οι οποίοι αντιστοιχούν στα αρχικά του Χάραλντ: το H και το B.
Το 2023, με αφορμή την 25η επέτειο της τεχνολογίας, ο Κάρντατς και άλλοι από τους δημιουργούς της επισκέφθηκαν το Kongernes Jelling για να ζητήσουν, με χιούμορ, «συγγνώμη» που χρησιμοποίησαν το όνομα του βασιλιά χωρίς την άδειά του. Το μουσείο αποδέχθηκε τη συγγνώμη και τους έδωσε την άδεια να συνεχίσουν να το χρησιμοποιούν για τα επόμενα 1.000 χρόνια.
«Ο Χάραλντ αγαπούσε να επιδεικνύεται», λέει ο Μπακ. «Νομίζω ότι θα χαιρόταν πολύ αν ήξερε πως δισεκατομμύρια άνθρωποι λένε καθημερινά το όνομά του».
Σχόλια