Ένα μυστηριώδες γιγάντιο δεκάγωνο εμφανίστηκε στον νότιο πόλο του Κρόνου
Πρόκειται για μια τεράστια δομή νεφών με 10 πλευρές που… πονοκεφαλιάζει τους επιστήμονες.
Μια μυστηριώδης, γιγάντια δομή νεφών με 10 πλευρές σχηματίστηκε πρόσφατα γύρω από τον νότιο πόλο του Κρόνου, σύμφωνα με νέα μελέτη. Αυτό το νέο «δεκάγωνο» έρχεται να προστεθεί στο παράξενο, τεράστιο εξάγωνο που παρατηρείται εδώ και δεκαετίες στον βόρειο πόλο του Κρόνου.
Το εξάγωνο του Κρόνου μια δομή νεφών πλάτους περίπου 32.000 χλμ. ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά το 1988 από επιστήμονες που μελέτησαν δεδομένα από τις διελεύσεις των διαστημοπλοίων Voyager της NASA από τον Κρόνο το 1980 και το 1981.
Παρά τις δεκαετίες παρατηρήσεων δεν είχε εντοπιστεί παρόμοια δομή πουθενά αλλού στον Κρόνο μέχρι τώρα, καθώς οι επιστήμονες ανακάλυψαν μια ακόμη μεγαλύτερη δομή στον πλανήτη. Το νέο δεκάγωνο έχει πλάτος περίπου 67.820 χλμ. ενώ καθεμία από τις 10 πλευρές του έχει μήκος περίπου 10.425 μίλια (16.782 χλμ.).
«Πρόκειται για ένα πολύ ασυνήθιστο ατμοσφαιρικό φαινόμενο, το οποίο μας βοηθά να βελτιώσουμε γενικότερα την κατανόησή μας για τη μετεωρολογία. Μας δείχνει ότι το εξάγωνο δεν είναι ένα μοναδικό, μεμονωμένο χαρακτηριστικό, όπως πιστεύαμε μέχρι τώρα», δήλωσε ο κύριος συγγραφέας της μελέτης, Ογκάστιν Σάντζεζ Λαβέγκα πλανητικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο της Χώρας των Βάσκων στο Μπιλμπάο της Ισπανίας.
Το Hubble αποκάλυψε το δεκάγωνο
Στη νέα μελέτη οι ερευνητές εξέτασαν πρόσφατες εικόνες του Κρόνου που καταγράφηκαν από το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Hubble της NASA. Η κλίση του άξονα του Κρόνου είχε ως αποτέλεσμα το νότιο ημισφαίριο του πλανήτη, που περιβάλλεται από δακτυλίους, να μην είναι ορατό από τη Γη από το 2012 έως το 2023. Οι εικόνες του Hubble από το 2023 αποκάλυψαν για πρώτη φορά το δεκάγωνο στους επιστήμονες. «Ήταν σίγουρα μια έκπληξη» δήλωσε ο Λαβέγκα.
Από τότε που ανακαλύφθηκε το εξάγωνο στον βόρειο πόλο του Κρόνου, ο ίδιος και οι συνεργάτες του εξέταζαν εικόνες του πλανήτη «για να δουν αν υπήρχε κάποιος πολυγωνικός σχηματισμός στον νότο. Και δεν υπήρχε κανένα σημάδι του». Το δεκάγωνο κινείται αργά. «Χρειάζεται περίπου 800 ημέρες για να ολοκληρώσει μία περιστροφή γύρω από τον Κρόνο» λέει ο Λαβέγκα.
Πώς δημιουργήθηκε;
Προηγούμενες έρευνες είχαν υποδείξει ότι το εξάγωνο του Κρόνου δημιουργείται από ένα ανατολικό ρεύμα αέρα στην ατμόσφαιρά του, το οποίο κινείται σε καμπύλη τροχιά κοντά στον βόρειο πόλο του πλανήτη. Μικρές διαταραχές στο ρεύμα — αυτού του είδους που θα περίμενε κανείς από την αλληλεπίδρασή του με άλλα ατμοσφαιρικά ρεύματα — προκαλούν την πορεία του να «περιπλανιέται», μέχρι να αποκτήσει εξαγωνικό σχήμα.
Αντίστοιχα, πειράματα που πραγματοποίησαν οι ερευνητές με προσομοιώσεις σε υπολογιστή, οι οποίες αναπαριστούσαν ρεύματα σε ρηχά νερά, υποδεικνύουν ότι το δεκάγωνο σχηματίστηκε εξαιτίας ενός κυματισμού που περιπλανιέται και παγιδεύεται από ένα καμπύλο ατμοσφαιρικό ρεύμα.
Σε αντίθεση με το εξάγωνο, του οποίου οι πλευρές και οι κορυφές έχουν παραμείνει εξίσου σκοτεινές εδώ και δεκαετίες, το δεκάγωνο παρουσιάζει διαφορετική ένταση φωτεινότητας στα διάφορα σημεία του. Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι η δομή εξακολουθεί να εξελίσσεται.
Θα παραμείνει ή θα διαλυθεί;
«Πρέπει να κατανοήσουμε πώς εξελίσσεται το δεκάγωνο με άλλα λόγια αν τα επόμενα χρόνια θα γίνει ασταθές και θα διαλυθεί ή αντίθετα αν θα γίνει πιο σταθερό και ανθεκτικό καθώς αυξάνεται η ηλιακή ακτινοβολία» εξηγεί ο Λαβέγκα. Η ηλιακή ακτινοβολία αναμένεται να φτάσει στο μέγιστό της στο συγκεκριμένο γεωγραφικό πλάτος, περίπου 60 μοίρες νότια το 2032.
Οι επιστήμονες θέλουν επίσης να αποκτήσουν μια πιο λεπτομερή εικόνα της τρισδιάστατης δομής των νεφών, των νεφωμάτων, των ανέμων και των θερμοκρασιών που σχετίζονται με το δεκάγωνο. Αυτό θα τους βοηθήσει να «αναπτύξουν πιο προηγμένα μοντέλα για τον σχηματισμό του» λέει ο Λαβέγκα.
Με άλλα λόγια ο Κρόνος φαίνεται να διαθέτει δύο γιγάντιες πολυγωνικές ατμοσφαιρικές δομές στους δύο πόλους του ένα εξάγωνο στον βορρά και, πλέον ένα ακόμη μεγαλύτερο δεκάγωνο στον νότο. Το γεγονός αυτό μπορεί να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τον τρόπο με τον οποίο δημιουργούνται και εξελίσσονται τα τεράστια ατμοσφαιρικά ρεύματα στους πλανήτες.
Σχόλια